MERKEZİ LABORATUVAR İHALELERİNİN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI NELERDİR?

Son 3-4 yıldanberi, Türkiye’de bazı bölgelerde merkezi laboratuvar ihaleleri düzenlenmektedir. Özellikle de İstanbul ve Ankara gibi bazı büyük şehirlerde.

Gözlemlerimiz ışığında, bu merkezi ihalelerin yararlarını ve zararlarını şöylece irdeleyebiliriz.

MERKEZİ LABORATUVAR İHALELERİNİN AVANTAJLARI

  1. Bir Ölçek Ekonomisi Yaratmak

Az miktarda olan malzemeleri belirli bir ölçeğe ulaştırarak, toplu alımın fiyat avantajından yararlanmak. Bu durum, özellikle küçük boyutlu hastaneler için geçerli olabilir.

Ancak, zaten büyük miktarda sirkülasyona ve hacme sahip olan Göztepe, Haydarpaşa Nümune, Kartal Lüfti Kırdar, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Okmeydanı, Ankara Nümune, Dışkapı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri gibi büyük ölçekli hastaneler için geçerli olamaz.

  1. Tek Bir Sorumlu Firma İle Muhatap Olmak

Diğer bir neden, birçok sorumlu firma yerine tek bir sorumlu firma ile muhatap olmaktır. Bu durum da, yöneticiler açısından kulağa hoş gelen bir durumdur. Avantajları olabilir. Ancak bu defa da, kuruluşun idari ve laboratuvar bölümlerinde yer alan görevliler işlevsiz ve atıl duruma düşmektedirler.

MERKEZİ LABORATUVAR İHALELERİNİN DEZAVANTAJLARI

  1. Rekabet Oluşmuyor, Tekelleşmeye Yol Açıyor

İhalelerin boyutu çok büyüdüğü için, bu boyutta ihaleye katılabilecek ölçekte katılımcı bulmak zorlaşmakta ve bir süre sonra tekelleşme oluşmaktadır. Son dönemde yapılan merkezi laboratuvar ihalelerine ya tek firma katılmakta, ya da ihaleler firmalar arasında paylaşılmaktadır.

Yani, ölçek ekonomisinden beklenen yarar oluşmamakta, rekabet ortadan kaybolmakta, aksine tekelleşme ortaya çıkmakta ve fiyat yükselmektedir.

  1. Hizmette Yavaşlama ve Hantallaşma Ortaya Çıkmaktadır

Yerinde hizmet yerine taşımalı sistem ortaya çıktığı için, hizmette yavaşlama ve hantallaşma ortaya çıkmaktadır.

Örneğin, kamu hastanelerinin genetik dış laboratuvar testlerinin Haseki Genetik Tanı Merkezi’ne gönderilmesi belirtilmiştir. Birçok hastaneden örnekler bu merkeze yönlendirilince, cevap verilemez olmuş ve 5-6 aya varan gecikmeler ortaya çıkmıştır. Hastanelerde, bu yönde tutulmuş çok sayıda tutanak bulunmaktadır.

  1. Örnek Karışmaları Artmaktadır

Örnekler hastane dışına gönderildiği için, kaybolan hasta örnekleri ve örnek karışmaları gibi durumlar artmaktadır.

  1. Örnekler Bozulmaktadır

Nakildeki gecikmeler ve beklemeler nedeniyle, örnekler optimal özelliğini kaybetmekte ve bozulmalara uğramaktadır. Bu durum da, sonuçların doğruluğunu etkilemektedir.

5. Uzmanlar Devre Dışı Kalmaktadır

Hastanelerin kendi laboratuvarları atıl duruma düştüğü için, hastanelerdeki uzmanlar üretim sürecinin dışına düşmekte ve devre dışı kalmaktadırlar. Giderek, büro memuruna dönüşmektedirler.

6. Asistan Eğitimi Zayıflamaktadır

      Yerinde hizmet en iyi hizmettir.

      Yerinde eğitim de en iyi eğitimdir.

Hastanelerin laboratuvarları atıl ve fonksiyonsuz hale geldiği için, asistanlar doğru dürüst bir pratik içinden geçmeden eğitim almakta ve yetersiz bir eğitim süreci ile uzman olmaktadırlar.

SONUÇ

Merkezi laboratuvar ihaleleri, beklenen yararı sağlamamaktadır.

Laboratuvar işleyişini iyi bilmeyen ve masa başında teorik olarak bu sistemi kurgulayan bazı yöneticiler tarafından uygulamaya konulan bu ihaleler, kısa sürede birçok sakıncaların ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Bu durum, sadece Türkiye’ye has değildir. İtalya’da da bu sistem denenmiş ve 3 yıllık bir uygulama sonunda terk edilmiştir. Tekrardan, her hastanenin kendi ihtiyacını kendisinin görmesi kuralı getirilmiştir.

Laboratuvar işi, laboratuvar uzmanlarının yapabileceği bir iştir.

En iyi laboratuvar organizasyonunu da, laboratuvar sorumluları yapacaklardır.

Laboratuvar alanını düzenlemek, laboratuvar alanını bilmeyen yöneticilerin masa başında yapabileceği ve emirle yürütülecek bir iş değildir.

Bu nedenle de, laboratuvar alanının, ihtiyaçlarının ve organizasyonunun düzenlenmesinin laboratuvar sorumlularına bırakılması gerekmektedir.

Her hastane de, kendi ihtiyacına en iyi kendisi karar verir. Her hastane, kendi ihtiyaçları ve ölçeği düzeyinde, kendi laboratuvar alımlarını kendisi yapmalı ve bu alımlara, öncelikle ilgili hastanenin laboratuvar sorumluları karar vermelidir.

Çünkü şu anda dünyada, laboratuvar alanında en küçük ölçekten en büyük ölçeğe kadar yanıt verecek birçok laboratuvar cihazı çözümleri mevcut bulunmaktadır.

Bu doğal işleyişe müdahele etmek ve bilgisizce zorlamak, yukarıda sayılan birçok sakıncayı ortaya çıkarmaktadır.

 

20/12/2017

TIPLAB

Tıp Laboratuvarları Derneği

Yönetim Kurulu

Mail: tiplab@tiplab.org

 

 

 

Bu yazı Genel kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir