Tıbbi Laboratuvar Alanının Sorunları ve Öneriler

Laboratuvar alanı ile ilgili olarak, daha güncel ve kapsamlı düzenlemelere
gerek duyulmaktaydı. Bu amaçla, yakın zamanda çıkarılan
Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği, olumlu bir adımdır.

Bunun dışında, tıbbi laboratuvar alanının bazı sorunları halen devam etmektedir. Bu sorunları ve bunlarla ilgili önerilerimizi şöylece sıralayabiliriz:
1. SUT Birim Fiyatlarının Güncellenmesi
SUT birim fiyatları, maliyetleri karşılar nitelikte değildir. Bu fiyatlar, kamu kurumlarının subvanse maliyetlerine göre hazırlanmıştır ve gerçek maliyetleri yansıtmamaktadır. Bilindiği gibi, kamu kurumlarında personel ücretleri, kira gibi en önemli giderlerin karşılanması yanında, vergi avantajları da bulunmaktadır. Bunlar hesaba katılmadan, birim fiyatlar belirlenmiştir. Aynı birim fiyatların özel laboratuvarlar için de geçerli olması mümkün değildir.
Öneri: Ya kamu kurumları ile özel laboratuvarlar için iki ayrı birim fiyat belirlenmeli, ya da özel laboratuvarlara fark alabilme hakkı verilmelidir.
Ancak, öncelikle SUT birim fiyatları konusunda ciddi bir maliyet çalışması yapılmalıdır. Çünkü, altı yıldanberi bir güncelleme çalışması yapılmamıştır.
2. Yeni Testlerin SUT Listesine Eklenmesi
Her yıl, tanı alanına FDA ve CE onaylı onlarca test katılmaktadır. Son altı yıldanberi, laboratuvar alanı sahipsiz kalmış ve yeni test güncellemeleri yapılmamıştır.
Öneri: Öncelikle, altı yıllık kayıp dönemin güncellemeleri yapılmalıdır. Bunun dışında da, tercihen yılda iki kez, olmazsa da bir kez yeni testlerle ilgili değerlendirme yapılmalı ve uygun görülen yeni testler SUT listesine eklenmelidir.
3. Uzmanların Mesul Müdür Olma Konusu
Bilindiği gibi, her bağımsız özel laboratuvardaki laboratuvar uzmanı, mesul müdür sayılmakta ve mesul müdür sayıldığı için de, ikinci bir işte görev alamamaktadır. Halbuki, diğer tüm branş hekimleri, biri kadrolu, diğer ikisi part-time olmak üzere üç ayrı görevde bulunabilmektedirler. Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğinde, bir laboratuvar uzmanının biri kadrolu, diğeri part-time olmak üzere iki ayrı görevde bulunabileceği belirtilmiştir. Ancak, bir özel laboratuvarda çalışan laboratuvar uzmanının fiilen böyle bir şansı yoktur. Çünkü, butik özel laboratuvarlarda genellikle bir uzman bulunmakta ve bunlar da aynı zamanda mesul müdür sayılmaktadırlar. Dolayısıyla ek görev alamamaktadırlar.
Öneri: Bir hastanenin mesul müdürü olmakla, küçük bir özel laboratuvarın mesul müdürü olmak kuşkusuz farklıdır. Şu anda sistem, özel laboratuvarlarda görev alan laboratuvar uzmanlarının aleyhinedir. Şöyle bir düzenleme yapılabilir. “Eğer ilgili sağlık kuruluşundaki toplam uzman sayısı beşin altındaysa, mesul müdür durumundaki uzman ikinci bir sağlık kuruluşunda görev alabilir. Özel laboratuvarlarda çalışan bir uzman, toplam olarak iki laboratuvarda, birisi mesul müdür, diğeri sorumlu uzman olarak görev alabilir. Şirket niteliğinde olan ve aynı adı taşıyan laboratuvar organizasyonlarında, her beş birim için bir mesul müdür tayin edilir, mesul müdür ikinci bir kuruluşta görev alamaz. Diğer uzmanlar ise sorumlu uzman kabul edilir ve ikinci bir kuruluşta görev alabilir. Görev alınan kuruluş, ayaktan veya yataklı bir sağlık kuruluşu olabilir”.
4. İleri Düzey Hizmet Laboratuvarı
Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği’ nde, İleri Düzey Hizmet Laboratuvarı tanımında muğlaklık vardır. Bu laboratuvarlar, sanki yalnızca üniversite ve Eğitim Araştırma Hastanesi laboratuvarları gibi tarif edilmiştir. Öncelikle, bu laboratuvarlar için ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon koşulu getirilmelidir. Diğer kriterler de uygunsa, bir özel laboratuvar da, İleri Düzey Hizmet Laboratuvarı olabilmelidir.
5. Laboratuvarlardaki Teknik Personel
Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği’ nde, en önemli tanımlardan birisi, “Teknik Personel” tanımıdır. Bu tanımla, önemli bir konu çözüme kavuşturulmuştur. Biyolog, kimyager gibi, 4-5 yıllık fakülte mezunlarının laboratuvarlardan dışlanması gibi haksız uygulamaların önüne geçilmiştir. Bazı meslek gruplarının, kendilerine rant sağlamaya yönelik girişimlerine taviz verilmemeli ve “Teknik Personel” tanımındaki esnek yorum korunmalıdır.
6. Laboratuvar Hizmet Alımları
Laboratuvar hizmet alımlarında muhatap, kesinlikle ruhsatlı tıp laboratuvarları olmalıdır. Testlerin kalitesinin güvenceye alınması, tıbbi etiğin korunması, ticari yaklaşımların öne çıkarılmaması için, kalite kurallarına göre yapılanmış ruhsatlı tıbbi laboratuvarlardan başka kuruluşlar, laboratuvar hizmet alımlarına girememelidirler. Birincil sorumlu, ruhsatlı tıbbi laboratuvarlar olmalıdır. Bu alan, uzmanı bulunmayan ve laboratuvar sorumluluğunu yürütemeyecek medikal firmaların alanı olamaz ve olmamalıdır.
Laboratuvar hizmet alımı ihalelerinde, mutlaka ilgili branşlarla ilgili tam gün uzman tanımı yapılmalı ve ilgili kalite belgeleri istenilmelidir.
7. Özel Laboratuvarların Sağlık Sistemine Entegre Edilmesi
Şu anda bağımsız özel laboratuvarların, sağlık sisteminde tanımlanmış bir yerleri yoktur. Adeta, sağlık sistemi dışına itilmiş durumdadırlar. Özel laboratuvarlar da, sağlık sistemi içine dahil edilmelidirler. Kendisinden bir kamu ya da özel hastanede tetkik istenilen bir hasta, bir özel laboratuvara da başvurabilmelidir. Bir aile sağlığı merkezinde test istenilmiş bir hasta,tetkikler için özel laboratuvarlara başvurabilmelidir.
Özel laboratuvarlar, sağlık sisteminde ikinci basamak sağlık kuruluşu olarak kabul edilmeli ve hastanelerin, aile sağlığı merkezlerinin, tıp ve dal merkezlerinin, muayenehanelerin laboratuvar hizmet ihtiyaçları için, tamamlayıcı birimleri olmalıdırlar.
Bu nedenle, standartlara uyan özel laboratuvarlar da, SGK’ nın sözleşmeli kuruluşlar listelerine dahil edilmelidirler.
8. Ödemeler ve Döviz Güncellemesi Konusu
Laboratuvar hizmet alımı ihalelerinde, ödemelerle ilgili bir süre (örneğin 45 gün) konulmalıdır. Bu süre aşıldığı takdirde, yasal gecikme faizi uygulanmalıdır.
Bilindiği gibi, laboratuvarlarda kullanılan kit ve cihazların, neredeyse % 99’ u ithaldir ve dövize bağımlıdır. Laboratuvar testleri hizmet alımı ihaleleri de, genelde bir, iki veya üç yıl süreli olarak yapılmaktadır. Fiyatlar ise baştan belirlenmektedir ve sabittir. Dövizde artış olmadığı takdirde, bu fiyatlar tolere edilebilir. Ancak dövizde artış yüksek oranda olduğu zaman (şu anda olduğu gibi), ihaleyi üstlenen laboratuvarlar iflas durumuna gelmektedirler. Bu haksızlığı gidermek için, daha önce SSK’ nın uyguladığı gibi, USD ve Euro’ da her % 10 artışta, aynı oranda birim fiyat güncellemesi yapılmalıdır.
Belirtilen önerilerimizin göz önüne alınması ve laboratuvar alanının sorunlarıyla ilgili çözüm getirilmesi için gereğini arz ederiz.
Saygılarımızla.
Telefax: (0216) 348 26 12 18-10-2011
e-mail: tiplab@tiplab.org TıpLab
Adres: Bağdat Cd. No:28/3 Tıp Laboratuvarları Derneği
Kızıltoprak/ Kadıköy/İstanbul Yönetim Kurulu
Bu yazı Genel kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir